|
Việt Nam – EU : Những quan ngại liên quan đến Quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện EU-Việt Nam và các Cam kết về Nhân quyền cũng như Chuyển dịch Năng lượng Công bằng
OMCT | 26/04/21
Ngày 21 tháng 4 năm 2026 – Sau sự kiện nâng cấp quan hệ EU-Việt Nam lên tầm Quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện vào ngày 29 tháng 1 năm 2026, Đài quan sát Bảo vệ Người bảo vệ Nhân quyền – một liên minh hợp tác giữa Liên đoàn Quốc tế về Nhân quyền (FIDH) và Tổ chức Thế giới Chống Tra tấn (OMCT) – cùng với các tổ chức khác hoạt động trong lĩnh vực nhân quyền, môi trường và công bằng khí hậu, đã gửi một bức thư chung tới Chủ tịch Ursula von der Leyen để bày tỏ quan ngại về tình trạng gia tăng đàn áp đối với không gian dân sự tại Việt Nam, việc bỏ tù các nhà bảo vệ nhân quyền về môi trường, cũng như sự thiếu vắng các cơ chế bảo đảm nhân quyền mang tính ràng buộc trong khuôn khổ hợp tác giữa EU và Việt Nam.
Kính gửi Tiến sĩ Ursula von der Leyen Chủ tịch Ủy ban Châu Âu Rue de la Loi 200 / Wetstraat 200 1040 Bruxelles, Bỉ Đồng kính gửi: Bà Kaja Kallas, Phó Chủ tịch Ủy ban Châu Âu kiêm Đại diện Cấp cao về Chính sách Đối ngoại và An ninh Ông Maroš Šefčovič, Ủy viên phụ trách Thương mại và An ninh Kinh tế
Ngày 21 tháng 4 năm 2026
Kính thưa Chủ tịch von der Leyen, Chúng tôi, các tổ chức ký tên dưới đây, là thành viên và những người ủng hộ Liên minh Bảo vệ Khí hậu Việt Nam – một nhóm bao gồm các tổ chức nhân quyền, môi trường và công bằng khí hậu ở cấp độ quốc tế và khu vực, vốn đang quan ngại về những mối đe dọa đối với không gian dân sự và các nhà bảo vệ nhân quyền về môi trường (EHRD) trong bối cảnh chuyển dịch năng lượng tại Việt Nam. Chúng tôi viết thư này liên quan đến việc nâng cấp quan hệ giữa EU và Việt Nam lên tầm Đối tác Chiến lược Toàn diện, như đã được nêu trong Tuyên bố Chung được ký kết tại Hà Nội vào ngày 29 tháng 1 năm 2026. Mặc dù chúng tôi hoan nghênh việc nâng tầm quan hệ này, chúng tôi lại vô cùng quan ngại rằng mối quan hệ đó cần phải được xây dựng dựa trên những tiến bộ thực chất về nhân quyền, hành động khí hậu và một quá trình chuyển dịch năng lượng công bằng. Chúng tôi ghi nhận một cách tích cực rằng Tuyên bố Chung đã tái khẳng định các cam kết về thương mại và phát triển bền vững, chuyển dịch năng lượng công bằng, cũng như đối thoại về nhân quyền – bao gồm Hiệp định Thương mại Tự do EU-Việt Nam (EVFTA) cùng các cam kết tại Chương 13 về thương mại và phát triển bền vững (TSD) của Hiệp định này; Quan hệ Đối tác Chuyển dịch Năng lượng Công bằng (JETP); và sự hợp tác về nhân quyền cũng như pháp quyền theo khuôn khổ Hiệp định Đối tác và Hợp tác giữa EU và Việt Nam. Việc thực hiện trọn vẹn các cam kết này đòi hỏi phải có một không gian dân sự vững mạnh, sự tham gia đầy đủ và thực chất của công chúng, cùng quy trình thẩm định nhân quyền nghiêm ngặt từ phía các đối tác tài chính và nhà đầu tư. Tuy nhiên, những điều kiện này hiện chưa được đáp ứng tại Việt Nam – và trên thực tế, tình hình thậm chí đang ngày càng xấu đi. Chúng tôi đặc biệt quan ngại khi nhận thấy rằng việc nâng cấp quan hệ này lại diễn ra vào thời điểm gia tăng các cuộc trấn áp đối với lãnh vực sinh hoạt dân sự tại Việt Nam; các hành vi vi phạm nhân quyền nhắm vào những cá nhân đang thực thi các quyền tự do cơ bản về lập hội và ngôn luận; việc giam giữ một cách tùy tiện và có hệ thống đối với các nhà bảo vệ nhân quyền về môi trường – những người đang vận động cho một quá trình chuyển dịch năng lượng công bằng; cũng như việc cưỡng chế đóng cửa và áp đặt các hạn chế hoạt động đối với các tổ chức xã hội dân sự đang hoạt động trong các lĩnh vực môi trường, lao động và phát triển bền vững. Nhóm Tư vấn Trong nước của EU (EU Domestic Advisory Group) theo khuôn khổ EVFTA đã nhiều lần bày tỏ sự quan ngại sâu sắc về tình hình này; đồng thời, một đơn khiếu nại chính thức cáo buộc các vi phạm đối với EVFTA trong vấn đề này cũng đã được gửi tới Ủy ban Châu Âu vào tháng 2 năm 2025. Những điều kiện nêu trên đang làm suy yếu tính minh bạch, sự tham gia và niềm tin – những nền tảng thiết yếu mà các mối quan hệ đối tác này phụ thuộc vào. EU hiện là một trong những đối tác thương mại và kinh tế lớn nhất của Việt Nam, cung cấp hàng triệu đô la vốn đầu tư và hỗ trợ hợp tác phát triển, bao gồm cả trong lĩnh vực năng lượng tái tạo. Chỉ riêng trong năm 2025, kim ngạch thương mại giữa Việt Nam và EU ước tính đã đạt hơn 55,9 tỷ Euro trong tám tháng đầu năm và được dự báo sẽ tiếp tục tăng trong những năm tới. Mối quan hệ được nâng cấp của EU với Việt Nam, vị thế là thành viên chủ chốt trong Nhóm Đối tác Quốc tế (IPG) hỗ trợ Việt Nam thực hiện JETP, cùng vai trò dẫn dắt trong hợp tác về lao động, năng lượng và khí hậu, mang lại tầm ảnh hưởng to lớn cũng như trách nhiệm trong việc đảm bảo các khuôn khổ giải trình về bảo vệ môi trường, lao động và nhân quyền. Chúng tôi vẫn vô cùng quan ngại trước thực tế là mối quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện được nâng cấp và sự mở rộng hợp tác—bao gồm cả hỗ trợ tài chính và kỹ thuật cho JETP—đã được triển khai mà thiếu vắng các cơ chế bảo vệ nhân quyền mang tính ràng buộc và được công bố công khai, cũng như thiếu sự rõ ràng về các yêu cầu thẩm định nhân quyền đối với các đối tác, nhà tài trợ hoặc cơ quan thực thi của EU. Việc không gian xã hội dân sự ngày càng bị thu hẹp, cùng việc sử dụng các đạo luật mơ hồ để kết án hình sự các nhà bảo vệ nhân quyền về môi trường (EHRD) và các tác nhân xã hội dân sự khác tại Việt Nam, đang làm suy yếu nghiêm trọng tính minh bạch, sự tham gia và trách nhiệm giải trình—những yếu tố vốn là trọng tâm của mối quan hệ đối tác chiến lược này. Mặc dù chúng tôi ghi nhận những nỗ lực can dự liên tục của EU đối với các vấn đề nhân quyền tại Việt Nam, việc nâng tầm quan hệ song phương càng nhấn mạnh sự cần thiết phải thiết lập các tiêu chuẩn và cơ chế bảo vệ nhân quyền mạnh mẽ hơn, rõ ràng hơn và mang tính thực tiễn hơn trong khuôn khổ hợp tác giữa EU và Việt Nam. Trước những vấn đề nêu trên, chúng tôi trân trọng kêu gọi Ủy ban Châu Âu: 1 Công khai kêu gọi trả tự do ngay lập tức và vô điều kiện cho tất cả những nhà bảo vệ nhân quyền về môi trường đang bị giam giữ tùy tiện tại Việt Nam; 2 Yêu cầu áp dụng các cơ chế bảo vệ nhân quyền mang tính ràng buộc và các khuôn khổ thẩm định nhân quyền trong các hoạt động hỗ trợ tài chính và kỹ thuật hiện hành thuộc khuôn khổ JETP; 3 Tiến hành một cuộc đánh giá chính thức về tác động nhân quyền của mối quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện, cũng như những hệ lụy của mối quan hệ này đối với không gian xã hội dân sự và các nhà bảo vệ nhân quyền về môi trường; 4 Đảm bảo sự tham gia đầy đủ và thực chất của xã hội dân sự độc lập—bao gồm cả các nhà bảo vệ nhân quyền về môi trường—vào quá trình thực thi và giám sát tất cả các thỏa thuận hợp tác giữa EU và Việt Nam. Trân trọng,
Đồng ký tên: - Amnesty International (Ân xá Quốc tế) - Asia Human Rights and Labour Advocates (Những người ủng hộ Nhân quyền và Lao động tại Châu Á) - Asia Indigenous Peoples Network on Extractive Industries and Energy (AIPNEE) (Mạng lưới Người bản địa Châu Á về Công nghiệp Khai khoáng và Năng lượng) - Asia Pacific Network of Environmental Defenders (Mạng lưới các Nhà bảo vệ Môi trường Châu Á - Thái Bình Dương) - Center for Energy, Ecology and Development (Trung tâm Năng lượng, Sinh thái và Phát triển) - EarthRights International - Energy Shift Southeast Asia - GegenStrömung - Global Witness - groundWork, Friends of the Earth, South Africa (groundWork, Bạn của Trái đất, Nam Phi) - Liên đoàn Quốc tế về Nhân quyền (FIDH), trong khuôn khổ Đài quan sát Bảo vệ Người bảo vệ Nhân quyền - International Rivers - KRuHA – Liên minh nhân dân vì quyền được tiếp cận nước sạch - Mekong Watch - Quỹ Manushya - Powershift - Tổ chức Thế giới Chống Tra tấn (OMCT), trong khuôn khổ Đài quan sát Bảo vệ Người bảo vệ Nhân quyền
___________________________ Bản dịch Việt ngữ của MLNQVN
[Trang nhà] [Về MLNQ] [Luật NQ] [Tài liệu] [Báo cáo NQ] [Giải NQVN ] [Diễn đàn] [Liên kết]
|